SIEĆ REGIONALNYCH OŚRODKÓW DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ





30.07.2020 Wykład online: Podział administracyjny i samorząd terytorialny II RP RODM Toruń poleca

Odzyskaniu przez Polskę Niepodległości w 1918 r. towarzyszyła nietypowa sytuacja, w jakiej znalazł się samorząd terytorialny, funkcjonujący aż do 1933 r. w niejednolitych ramach prawnych. Wiązało się to z obowiązującymi w państwach zaborczych innymi przepisami prawa, które odmiennie regulowały działanie ówczesnych wspólnot i samorządów lokalnych.






W dniu 23 marca 1933 r. Sejm uchwalił ustawę o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego. Tym samym, po wieloletniej dyskusji doszło do najważniejszej reformy samorządu w okresie dwudziestolecia międzywojennego, której podstawowy walor polegał na anulowaniu przepisów ustaw z okresu zaborów oraz unifikacji ustawodawstwa samorządowego w poszczególnych regionach Polski (obszar trzech zaborów i Królestwo Kongresowe), czego nie dokonała żadna dotychczasowa nowelizacja przepisów. Problematyka samorządowa znalazła również swoje odbicie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 kwietnia 1935 r., zwanej konstytucją kwietniową. W tym akcie jednak środek ciężkości przesunięty został wyraźnie w stronę władzy centralnej, a rola samorządu terytorialnego została mocno ograniczona. Również sam zakres zapisów dotyczących samorządu został zdecydowanie zredukowany.

Po ustaleniu się granic II Rzeczpospolitej i podziału na województwa i powiaty na początku stycznia 1925 r. łączna liczba województw wynosiła: 17 (16 + m. Warszawa), a liczba powiatów ustaliła się na poziomie 281 (w tym 263 ziemskie). 1 stycznia 1928 funkcjonowało: 276 powiatów (w tym 263 ziemskie), 641 miast, 12 639 gmin wiejskich oraz 2691 obszarów dworskich (istniały wyłącznie w 2 województwach: pomorskim i poznańskim. Trzeba pamiętać, że województwo śląskie jako jedyne w Polsce, cieszyło się szeroką autonomią w zakresie administracji i ustawodawstwa.

dr Jan Wiśniewski





facebook