SIEĆ REGIONALNYCH OŚRODKÓW DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ





30.04.2021 Wykład online: Konstytucja 3 Maja w tradycji i kulturze polskiej RODM Toruń

Konstytucja 3 Maja szybko stała się legendą dla pokoleń Polaków wychowanych w okresie zaborów czy w okresie rządów komunistycznych.

W okresie zaborów stała się przede wszystkim synonimem działań ku ratowaniu Ojczyzny i symbolem polskości. W trudnym dla Polaków wieku XIX celowo podkreślano jej patriotyczno-narodowy charakter. Obchody rocznicy uchwalenia Konstytucji też stanowiły symbol narodowy i patriotyczny. W 1891 roku jej setną rocznicę obchodzono w Galicji i w Warszawie. Jako symbol traktowana też była przez artystów: ku pokrzepieniu serc odwoływali się do niej i Mickiewicz, i Matejko.

Pamięć o niej kultywowano w powstających podczas I wojny światowej oddziałach polskich - od Francji po daleką Syberię. Po odzyskaniu niepodległości już w 1919 roku 3 Maja został ogłoszony świętem narodowym. W preambule pierwszej uchwalonej przez sejm konstytucji - z 1921 roku - nawiązywano do Ustawy majowej tak treścią, jak stylizowanym językiem. Jej przywołanie było dowodem tradycji i ciągłości państwowości polskiej. W roku 1925 dzień ten uzyskał dodatkowo sankcję religijną: ustanowiono tego dnia, prócz święta państwowego, także religijne - Święto Najświętszej Panny Królowej Polski. W czasie II wojny Polacy w kraju oraz na emigracji - w tym szczególnie żołnierze Wojska Polskiego - również obchodzili święto 3 Maja, znów symbolizujące opór i walkę z okupantem.

Po roku 1945 komunistyczne władze zmierzały do likwidacji trzeciomajowych obchodów ze względu na ich utrwalony charakter narodowo-katolicki. Przeciwstawiano im i nagłaśniano propagandowo Święto Pracy. Święto to zostało oficjalne zniesione ustawą z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Przez wiele lat nie odbywały się państwowe uroczystości związane z rocznicą 3 Maja, a wszelkie próby uczczenia święta podejmowane przez środowiska opozycyjne - szczególnie "Solidarność" - kończyły się zazwyczaj zatrzymaniami i szykanami ze strony milicji i Służby Bezpieczeństwa. Zmianę przyniósł rok 1980. Wiosną 1981 odbyły się uroczyste, oficjalne obchody rocznicy Konstytucji: władza próbowała zawłaszczyć przywróconą tradycję. Przełom przyniósł rok 1990. Nowo wybrany Sejm i Senat powróciły do tradycji i proklamowały dzień 3 Maja świętem państwowym.

Na temat tradycji dotyczących Konstytucji 3 Maja w historii i kulturze narodu polskiego rozmawia z prof. Wojciechem Polakiem - Przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej i profesor historii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu dr Jan Wiśniewski - koordynator RODM Toruń.










facebook